Zaburzenia osobowości część I – definicja

Zaburzenia osobowości to bardzo często występujące zaburzenie psychiczne. Według źródeł WHO może na nie cierpieć nawet co  10 osoba na świecie. W ustaleniu czym są zaburzenia osobowości pomocne może być dokładne określenie pojęć takich jak : osobowość, temperament,  charakter i cechy charakteru.

 

Czym jest osobowość ?

Osobowość to obserwowalny, nawykowy zgodny z ego względnie przewidywalny wzorzec zachowania, który cechuje codzienne życie człowieka. To pewien przewidywalny schemat naszego funkcjonowania w relacjach z innymi ludźmi. Termin ten ma szerokie zastosowanie i jest nadrzędny w stosunku do pojęć temperamentu i charakteru.

Czym jest temperament?

Temperament to uwarunkowane konstytucjonalnie (genetycznie) tendencje afektywno-ruchowe i poznawcze ujawniające się już we wczesnej fazie życia człowieka.

Czym jest charakter?

Charakter to sposób funkcjonowania człowieka według określonego wzorca, który zawiera w sobie sposób myślenia, odczuwania i działania ale głównie dotyczący wewnątrzpsychicznych konfliktów. Charakter zatem to stały wzorzec rozwiązywania wewnętrznych konfliktów. Charakter jest swego rodzaju konstelacją zintegrowanych cech charakteru. Jest zbiorem cech – czyli pewnych formacji kompromisowych dotyczących wewnętrznych dylematów. Zatem zaburzenia charakteru będą zaburzeniem funkcjonowania poszczególnych cech wprowadzając pewien rodzaj sztywności poprzez mało elastyczny i adekwatny sposób funkcjonowania (np. nadmierna zasadniczość i restrykcyjność w sposobie funkcjonowania).

Czym są cechy charakteru?

Cechy charakteru – z perspektywy psychodynamicznej to rodzaj kompromisu, to sposób radzenia sobie z wewnątrz psychicznym konfliktem. Przykładem rozwiązania wewnątrzpsychicznego konfliktu (czyli cechą charakterologiczną jakiejś osoby) może być np. upór – otoczenie postrzega tą jednostkę „ten człowiek jest naprawdę uparty”. Upór może być w tym przykładzie formą rozwiązania dylematu związanego z  agresywnością – mamy tu do czynienia z sytuacją kiedy dany człowiek nie jest wprost agresywny – rozwiązał dylemat wewnętrzny swojej agresywności poprzez pasywność i ta pasywność staję się wówczas formą kompromisową dylematu związanego z agresją.

Dla podkreślenia różnicy między osobowością i charakterem należy wskazać, że osobowość będziemy rozpatrywać w kontakcie z otoczeniem natomiast charakter będzie tą częścią, która będzie definiować rozwiązywanie wewnętrznych dylematów jednostki ( np. miłości, nienawiści, wściekłości, złości, agresji, seksualności itp.)

Zaburzenia osobowości – związane zatem będą ze złym, nieadekwatnym, przystosowaniem jednostki, które głównie upośledza rodzaj kontaktu społecznego np. jednostka ma trudność w nawiązaniu i utrzymaniu bliskich relacji,  nawiązuje płytkie i burzliwe relacje interpersonalne. W tym względzie osoba z zaburzeniem osobowości będzie przeżywała cierpienie.  W przeciwieństwie do osób z zaburzeniami charakteru mamy tutaj do czynienia z kimś kto doświadcza cierpienia. Cierpienie to związane jest z poczuciem złego i nieadekwatnego traktowania przez innych – to „inni powodują moje cierpienie” ( np. szef, małżonek, znajomi, współpracownicy). Natomiast zakryte są faktyczne powody cierpienia i obiektywne spojrzenie na daną sytuację. Innymi słowy osoba z zaburzeniami osobowości  nie widzi problemu w sobie ale w otoczeniu. Nie posiada refleksji: „może ze mną jest coś nie tak” lecz raczej: „ Ja funkcjonuje dobrze ale to świat zewnętrzny uniemożliwia mi to czy tamto co powoduje moje cierpienie”.